Dlaczego to nie działa i co naprawdę pomaga psu
„Niech się przyzwyczai.”
„Musi się nauczyć.”
„Jak będę go oszczędzać, to nigdy sobie nie poradzi.”
To zdania, które bardzo często słyszę w pracy z opiekunami psów. Zazwyczaj wypowiadane są w dobrej wierze. Z troski. Z potrzeby „zrobienia czegoś dobrze”. Problem w tym, że u psa, który już jest przeciążony emocjonalnie, takie podejście bardzo często przynosi efekt odwrotny do zamierzonego.
Pies nie uczy się w stanie zagrożenia
Jeżeli pies znajduje się w stanie silnego stresu, jego organizm nie jest nastawiony na naukę. Jest nastawiony na przetrwanie. Układ nerwowy działa wtedy w trybie alarmowym. Cała energia idzie na ucieczkę, walkę albo zamrożenie.
Z perspektywy psa:
- bodźce nie są „do ogarnięcia”
- emocje nie są regulowane
- ciało nie ma możliwości się uspokoić
W takim stanie pies nie „przyzwyczaja się”. On się zalewa. Czasem przestaje reagować, ale to nie jest adaptacja. To wyuczona bezradność.
Brak reakcji nie oznacza, że pies sobie poradził. Bardzo często oznacza, że już nie ma zasobów, żeby reagować.
Samodzielność nie bierze się z presji
W pracy z psami często mylimy dwie rzeczy:
samodzielność i pozostawienie bez wsparcia.
Samodzielność u psa rozwija się wtedy, gdy:
- czuje się bezpiecznie
- ma możliwość wyboru
- wie, że w razie potrzeby opiekun jest dostępny
Pies, który wie, że nie zostanie zmuszony, szybciej zaczyna podejmować własne decyzje. Sprawdza. Eksploruje. Wraca do równowagi.
Pies, który „musi sobie poradzić”, bardzo często uczy się tylko jednego: że jego sygnały są ignorowane.
„Jak go ochronię, to będzie jeszcze gorzej”?
To jedno z najczęstszych przekonań, z jakimi pracuję. I jedno z najbardziej krzywdzących dla psów.
Ochrona nie oznacza unikania wszystkiego. Ochrona oznacza mądre zarządzanie sytuacją.
Jeżeli pies boi się:
- zatłoczonych miejsc
- intensywnych bodźców
- obcych psów lub ludzi
to zabieranie go „na głęboką wodę” nie buduje odporności. Buduje napięcie.
Odporność emocjonalna rozwija się wtedy, gdy pies:
- doświadcza stresu w dawkach, które jest w stanie udźwignąć
- ma czas na regenerację
- wraca do równowagi po trudnej sytuacji
Bez tego organizm pozostaje w stanie ciągłego przeciążenia.
Rola opiekuna: być bazą, nie egzaminatorem
W zdrowej relacji opiekun jest dla psa:
- punktem odniesienia
- źródłem bezpieczeństwa
- wsparciem, a nie kontrolą
To nie oznacza „rozpieszczania”. To oznacza uważność.
Jeżeli pies:
- chowa się za Tobą
- szuka kontaktu
- spowalnia lub zatrzymuje się
to nie manipuluje. Komunikuje.
Ignorowanie tych sygnałów pod hasłem „musi sobie poradzić” bardzo często prowadzi do eskalacji problemów: reaktywności, agresji, wycofania lub problemów zdrowotnych.
Rozwój zaczyna się od regulacji
Pies, który jest zregulowany emocjonalnie:
- lepiej się uczy
- szybciej wraca do równowagi
- chętniej podejmuje nowe wyzwania
Dlatego w pracy behawioralnej tak duży nacisk kładziemy na:
- spokojne spacery
- pracę węchową
- odpoczynek
- przewidywalność
Dopiero na tym fundamencie można budować dalszy rozwój.
Podsumowanie
Pies nie musi „sobie radzić” sam.
Musi mieć warunki, żeby się nauczyć radzić.
Zrozumienie jego emocji, budowanie bezpiecznej relacji i stopniowy rozwój to proces. Nie zawsze szybki, ale realny i trwały.
Jeżeli masz poczucie, że Twój pies jest przeciążony, wycofany albo reaguje coraz mocniej, to nie jest sygnał, że „za bardzo go chronisz”. To sygnał, że potrzebuje wsparcia, a nie kolejnej próby sił.
Dobrze poprowadzony pies nie staje się słabszy.
Staje się pewniejszy.